Jak połączyć rozwój nowych dzielnic z transportem publicznym, zielenią i codziennymi potrzebami mieszkańców? Odpowiedzią ma być masterplan Gdańsk Nowe Południe, którego wstępna koncepcja urbanistyczna została zaprezentowana podczas spotkania prasowego 15 czerwca.
Masterplan obejmuje około 164 ha terenów wzdłuż planowanej linii PKM Południe. Jego celem jest stworzenie spójnej wizji rozwoju południowych dzielnic Gdańska, opartej na transporcie publicznym, wysokiej jakości przestrzeniach publicznych, zieleni oraz lokalnych centrach usługowych. Zaprezentowana wstępna koncepcja urbanistyczna jest pierwszym etapem opracowywania masterplanu i powstała na podstawie wyników procesu partycypacyjnego, który odbył się w marcu br.
Masterplan Gdańsk Nowe Południe powstaje w ramach partnerstwa Miasta Gdańska i Samorządu Województwa Pomorskiego, realizowanego przez InvestGDA oraz Agencję Rozwoju Pomorza. Za opracowanie koncepcji odpowiada międzynarodowy zespół urbanistów i projektantów: KCAP z Rotterdamu oraz gdańska pracownia A2P2 architecture & planning.
Takie połączenie doświadczeń międzynarodowych i lokalnych pozwala spojrzeć na rozwój południowych dzielnic Gdańska zarówno w perspektywie najlepszych europejskich praktyk urbanistycznych, jak i lokalnych uwarunkowań przestrzennych, społecznych i środowiskowych.
Oznacza to, że jeszcze przed rozpoczęciem budowy PKM Południe planowany jest sposób rozwoju terenów wokół stacji, tak aby nowa infrastruktura transportowa od początku wspierała tworzenie dobrze funkcjonujących, atrakcyjnych i dobrze skomunikowanych fragmentów miasta.
W przeciwieństwie do tradycyjnego modelu rozwoju miasta, w którym najpierw powstaje zabudowa, a dopiero później infrastruktura, projekt Gdańsk Nowe Południe zakłada równoległe planowanie nowej linii kolejowej oraz przyszłego rozwoju terenów wokół stacji. Celem jest maksymalne wykorzystanie potencjału PKM Południe jako kręgosłupa transportowego tej części miasta.
Pierwszy krok do stworzenia masterplanu
Zaprezentowana koncepcja nie jest gotowym projektem ani docelowym planem zagospodarowania. To opracowanie w skali 1:2500 pokazujące kierunki rozwoju całego obszaru, rozmieszczenie funkcji, terenów zielonych, przestrzeni publicznych, powiązań transportowych oraz potencjalnych miejsc koncentracji nowej zabudowy. Szczegółowe rozwiązania urbanistyczne i architektoniczne będą opracowywane w kolejnym etapie prac i również zostaną poddane konsultacjom społecznym.
Kolej jako element łączący dzielnice
Przedstawiony materiał zakłada wykorzystanie projektowanej linii PKM Południe jako elementu integrującego przestrzeń miasta. Nowa infrastruktura kolejowa ma stać się nie tylko środkiem transportu, ale także impulsem do tworzenia nowych lokalnych centrów i poprawy jakości życia mieszkańców.
Wstępna koncepcja urbanistyczna obejmuje około 164 ha terenów wokół sześciu przyszłych stacji i przystanków PKM Południe. Pokazuje m.in. proponowaną strukturę przestrzenną, główne przestrzenie publiczne, układ terenów zielonych, lokalizację przyszłych centrów usługowych oraz kierunki rozwoju zabudowy mieszkaniowej i usługowej. Jej zadaniem jest określenie ram rozwoju całego obszaru, a nie przesądzenie o ostatecznym wyglądzie poszczególnych inwestycji.
Projektanci proponują odejście od modelu rozwoju opartego głównie na samochodzie na rzecz układu wspierającego ruch pieszy, rowerowy i transport zbiorowy. Ważnym elementem koncepcji jest również stworzenie spójnego systemu terenów zielonych, obejmującego doliny potoków, zbiorniki retencyjne, parki linearne oraz nowe połączenia piesze i rowerowe.
– Nie możliwości rozwoju gospodarczego bez rozwoju społecznego. Należy patrzeć na to całościowo i temu służy projekt budowy nowej linii Pomorskiej Kolei Metropolitarnej – skomentował Sławomir Kosakowski, Prezes Agencji Rozwoju Pomorza. – Aby ten rozwój był efektywny, musi on uwzględniać jak najlepsze wykorzystanie przystanków kolejowych. Ten projekt pokazuje, że na Pomorzu potrafimy ze sobą współpracować, cały czas patrząc na interes mieszkańców Gdańska i regionu.
Zieleń, usługi i codzienne życie
Koncepcja urbanistyczna opiera się na idei „zszywania” istniejących dziś, często rozproszonych fragmentów południowych dzielnic Gdańska. Projekt zakłada tworzenie nowych przestrzeni publicznych, lokalnych centrów aktywności oraz lepsze powiązanie osiedli z terenami zieleni i transportem publicznym.
W wielu miejscach planowane są nowe place, pasaże, parki czy przestrzenie rekreacyjne przy przystankach PKM. Ważnym elementem projektu jest również ochrona najcenniejszych terenów przyrodniczych oraz wykorzystanie zieleni jako integralnej części układu urbanistycznego.
– To dopiero początek prac nad masterplanem Gdańsk Nowe Południe. Podczas kolejnych spotkań konsultacyjnych pokażemy oczekiwania mieszkańców przełożone na pierwsze projekty – powiedziała Aleksandra Dulkiewicz, Prezydent Gdańska. – Z perspektywy całego kraju jest to projekt unikalny, kiedy w sercu miasta, w bardzo intensywnie zurbanizowanej części powstaje kolej. Ale nie chcemy, żeby kolej tylko przecięła tę przestrzeń na pół. Chcemy wsłuchiwać się w głosy mieszkańców i te tereny zagospodarować tak, aby służyły nie tylko celom transportowym, ale właśnie budowaniu wygodnego miejsca, z dobrą jakością życia, z dużą ilością usług publicznych i niepublicznych w obszarze Południowego Gdańska.
Koncepcja oparta na konsultacjach społecznych
Prace nad tą częścią masterplanu poprzedził pierwszy etap konsultacji społecznych, obejmujący spotkania z mieszkańcami, rozmowy z interesariuszami oraz geoankietę internetową. W proces zaangażowało się ponad tysiąc mieszkańców południowych dzielnic Gdańska.
Wśród najczęściej pojawiających się tematów znalazły się potrzeby dotyczące:
• lepszej integracji transportu publicznego,
• nowych połączeń pieszych i rowerowych,
• ochrony terenów zieleni,
• rozwoju usług lokalnych,
• tworzenia przestrzeni rekreacyjnych i miejsc spotkań.
– Konsultacje pokazały bardzo dużą świadomość mieszkańców dotyczącą jakości przestrzeni i przyszłości południowych dzielnic Gdańska – mówi Michał Jamroż, kierownik projektu Gdańsk Nowe Południe. – Mieszkańcy oczekują nie tylko sprawnego transportu, ale też dobrze zaprojektowanych miejsc codziennego życia: zieleni, usług, przestrzeni publicznych i lokalnych centrów aktywności.
– W praktyce odpowiadamy dziś na pytanie, jak powinny rozwijać się południowe dzielnice Gdańska po uruchomieniu PKM Południe – dodaje Michał Jamroż. – Nie projektujemy jeszcze konkretnych budynków ani osiedli. Na tym etapie określamy zasady rozwoju całego obszaru – gdzie powinny pojawić się nowe usługi, przestrzenie publiczne, zieleń czy zabudowa, aby w pełni wykorzystać potencjał nowej linii kolejowej.
Rusza II etap konsultacji społecznych
Prezentacja wstępnej koncepcji urbanistycznej rozpoczyna kolejny etap konsultacji społecznych masterplanu Gdańsk Nowe Południe. Mieszkańcy będą mogli zapoznać się z propozycjami zagospodarowania terenów wokół PKM Południe oraz przekazać swoje uwagi i opinie. Równocześnie, w okresie 15–28 czerwca, udostępniona będzie geoankieta pozwalająca na zebranie opinii w formie zdalnej.
Podczas konsultacji mieszkańcy będą mogli też zapoznać się nie tylko z planszami koncepcji urbanistycznej, ale również z przestrzenną makietą całego obszaru.
Makieta pozwala zobaczyć, jak mogłyby wyglądać relacje pomiędzy przyszłą zabudową, terenami zielonymi, przestrzeniami publicznymi oraz stacjami PKM. Pomaga ona lepiej zrozumieć skalę projektu i sposób organizacji przestrzeni wokół przyszłej linii kolejowej.
Przedstawione na niej bryły mają charakter poglądowy i służą zobrazowaniu skali oraz kierunków rozwoju obszaru. Szczegółowe rozwiązania urbanistyczne i architektoniczne będą opracowywane na kolejnym etapie prac i również zostaną poddane konsultacjom społecznym.
Otwarte spotkania konsultacyjne odbędą się:
• 15 czerwca, godz. 17:30, Szkoła Podstawowa nr 19, ul. Emilii Hoene 6,
• 22 czerwca, godz. 17:30, Szkoła Podstawowa nr 86, ul. Wielkopolska 20.
Dodatkowo zaplanowano punkty konsultacyjne:
• 17 czerwca, godz. 16:00–19:30, Morska Szkoła Podstawowa – Południe, ul. Srebrna 11,
• 20 czerwca, godz. 11:00–14:00, Multipark Południe,
• 26 czerwca, godz. 15:00–18:00, pętla tramwajowa Łostowice–Świętokrzyska,
• 27 czerwca, godz. 12:00–15:00, przystanek autobusowy Sandomierska.
Informacje na temat projektu dostępne są na stronie: www.nowepoludnie.pl.
O projekcie
Gdańsk Nowe Południe to wspólne przedsięwzięcie Miasta Gdańska i Samorządu Województwa Pomorskiego, realizowane przez InvestGDA oraz Agencję Rozwoju Pomorza.
Projekt obejmuje około 164 ha terenów wokół planowanej linii PKM Południe i sześciu przyszłych stacji oraz przystanków kolejowych. Jego celem jest wypracowanie długofalowej wizji rozwoju tej części miasta zgodnie z zasadami transit-oriented development (TOD), miasta krótkich odległości oraz zrównoważonej mobilności.
Jest to jedno z pierwszych w Polsce przedsięwzięć, w którym rozwój nowej infrastruktury kolejowej i planowanie urbanistyczne prowadzone są równolegle, jeszcze przed rozpoczęciem budowy linii kolejowej.
Autorem masterplanu jest zespół KCAP (Rotterdam) oraz A2P2 architecture & planning (Gdańsk), wyłoniony w postępowaniu przetargowym.
Harmonogram projektu
- czerwiec 2026 – konsultacje wstępnej koncepcji urbanistycznej,
- druga połowa 2026 r. – opracowanie koncepcji urbanistyczno-architektonicznej dla terenów wokół stacji,
- 2027 r. – uszczegółowienie rozwiązań przestrzennych i architektonicznych,
- lato 2027 r. – zakończenie prac nad masterplanem i przekazanie dokumentu końcowego.
Każdy z głównych etapów będzie konsultowany z mieszkańcami i interesariuszami projektu.
Prezentacja wstępnej koncepcji urbanistycznej masterplanu Gdańsk Nowe Południe.
